.
.
Το πόρισμα της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Σάμου επιχειρεί να αποτυπώσει μια εικόνα παραβάσεων σε εκπαιδευτική εγκατάσταση. Όμως, διαβάζοντάς το προσεκτικά, προκύπτει κάτι πολύ σοβαρότερο: η αποτυχία της πρόληψης δεν αφορά μόνο τον ελεγχόμενο· αφορά και τον ελεγκτή.
Διότι όταν μια εγκατάσταση λειτουργεί επί μακρόν:
χωρίς εγκεκριμένη μελέτη πυροπροστασίας,
χωρίς φάκελο στην Υπηρεσία,
χωρίς λειτουργικό σύστημα συναγερμού,
με επικίνδυνους χώρους χωρίς επαρκή μέτρα,
με ανεπαρκείς εξόδους διαφυγής,
τότε το ερώτημα δεν είναι απλώς ποιος παρανόμησε. Είναι πώς το κράτος – διά της Πυροσβεστικής – δεν το εντόπισε εγκαίρως.
1: Έλεγχοι κατόπιν καταγγελίας, όχι κατόπιν υποχρέωσης
Το ίδιο το έγγραφο αναφέρει ρητά ότι ο έλεγχος διενεργήθηκε μετά από καταγγελίες. Αυτό σημαίνει ότι:
δεν υπήρξε τακτικός προληπτικός έλεγχος,
δεν ενεργοποιήθηκαν μηχανισμοί αυτεπάγγελτης εποπτείας,
η ασφάλεια ενός εκπαιδευτικού χώρου εξαρτήθηκε από την πρωτοβουλία τρίτων.
Αυτό δεν είναι διοικητική λεπτομέρεια. Είναι θεσμική αποτυχία. Η πυροπροστασία δεν μπορεί να λειτουργεί ως «μηχανισμός ανταπόκρισης καταγγελιών», αλλά ως σύστημα πρόληψης υψηλού κινδύνου.
2: Μακροσκοπική εκτίμηση σε χώρο υψηλής επικινδυνότητας
Το πόρισμα αναφέρει ότι οι παρατηρήσεις βασίζονται σε μακροσκοπική εκτίμηση. Όμως μιλάμε για:
εκπαιδευτήριο,
με παιδιά,
με θεωρητικό πληθυσμό,
με επικίνδυνες εγκαταστάσεις (καύσιμα, λεβητοστάσιο).
Σε τέτοιους χώρους, η μακροσκοπική εκτίμηση δεν επαρκεί ως πρακτική πρόληψης. Αντίθετα, απαιτείται συστηματικός, περιοδικός και εις βάθος έλεγχος. Η επιλογή του ελάχιστου ελέγχου συνιστά υποβάθμιση του κινδύνου.
3: Υψηλή επικινδυνότητα – ήπια αντιμετώπιση
Το ίδιο το πόρισμα χαρακτηρίζει την εγκατάσταση ως χαμηλής συμμόρφωσης αλλά υψηλής επικινδυνότητας. Παρ’ όλα αυτά:
δεν διατάχθηκε αναστολή λειτουργίας,
δεν τέθηκαν άμεσοι περιορισμοί,
χορηγήθηκε προθεσμία 30 ημερών.
Σε έναν χώρο όπου το σύστημα αναγγελίας πυρκαγιάς δεν λειτουργεί, οι έξοδοι είναι ανεπαρκείς και η σήμανση ανύπαρκτη, η επιλογή αυτή εγείρει σοβαρό ζήτημα στάθμισης κινδύνου.
4: Πόρισμα χωρίς αυτοκριτική
Το έγγραφο καταγράφει αναλυτικά τις παραλείψεις των άλλων, αλλά δεν απαντά ούτε σε ένα ερώτημα για τη δική του προηγούμενη εποπτεία:
Υπήρξαν παλαιότεροι έλεγχοι;
Αν ναι, τι διαπιστώθηκε;
Αν όχι, γιατί όχι;
Η απουσία κάθε αναφοράς σε αυτό το σκέλος δημιουργεί την εικόνα ενός θεσμού που καταγράφει ευθύνες εκ των υστέρων, χωρίς να λογοδοτεί για την έγκαιρη δράση του.
Αριθμημένα ερωτήματα προς την Πυροσβεστική Υπηρεσία
Πόσα χρόνια λειτουργούσε η συγκεκριμένη εγκατάσταση χωρίς εγκεκριμένη μελέτη πυροπροστασίας και χωρίς φάκελο στην Υπηρεσία σας;
Πραγματοποιήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια τακτικοί ή έκτακτοι έλεγχοι; Αν ναι, με ποια πορίσματα;
Αν δεν πραγματοποιήθηκαν, ποιος φέρει την ευθύνη για την απουσία προληπτικής εποπτείας;
Με ποια κριτήρια χαρακτηρίστηκε ο χώρος «υψηλής επικινδυνότητας» αλλά δεν ανεστάλη η λειτουργία του ούτε προσωρινά;
Ποια υπηρεσιακή διαδικασία προβλέπει τη συνέχιση λειτουργίας εκπαιδευτηρίου χωρίς λειτουργικό σύστημα αναγγελίας πυρκαγιάς;
Πώς διασφαλίστηκε η ασφάλεια παιδιών και προσωπικού κατά το διάστημα της προθεσμίας συμμόρφωσης;
Γιατί το πόρισμα δεν περιλαμβάνει καμία αναφορά σε προηγούμενη εποπτεία ή σε ενδεχόμενες υπηρεσιακές παραλείψεις;
Θεωρεί η Υπηρεσία ότι η πρόληψη επιτυγχάνεται επαρκώς όταν οι έλεγχοι ενεργοποιούνται μόνο μετά από καταγγελίες;
Έχει ξεκινήσει εσωτερικός έλεγχος για να διαπιστωθεί αν τηρήθηκαν όλες οι υποχρεώσεις προληπτικής εποπτείας;
Τι θα απαντούσε η Πυροσβεστική στην κοινωνία της Σάμου αν, στο μεσοδιάστημα, είχε συμβεί ένα σοβαρό περιστατικό;
Η Πυροσβεστική Υπηρεσία είναι θεσμός κρίσιμης σημασίας και κοινωνικής εμπιστοσύνης. Ακριβώς γι’ αυτό οφείλει να υπόκειται σε αυστηρό έλεγχο και δημόσια λογοδοσία. Όταν η πρόληψη υποχωρεί και οι έλεγχοι έπονται της καταγγελίας, τότε το σύστημα δεν προστατεύει — απλώς καταγράφει.
Γιάννης Νέγρης