Ιδιαίτερα ανησυχητικά νούμερα και μεγαλύτερα από την υπόλοιπη Ευρώπη για τους 16χρονους όσον αφορά τον εθισμό και την εύκολη πρόσβασή τους σε αλκοόλ, ναρκωτικά, καπνικά προϊόντα, τυχερά παιχνίδια, ψυχοδραστικά φάρμακα, αλλά και την υπερβολική ενασχόλησή τους με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια.
Καταναλώνουν αλκοόλ, καπνίζουν, κάνουν χρήση ουσιών, υιοθετούν συμπεριφορές, όπως π.χ. τυχερά παιχνίδια και υπερβολική ενασχόληση με ηλεκτρονικά παιχνίδια και μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όλο και περισσότεροι έφηβοι στη χώρα μας σε σχέση με το παρελθόν αλλά και περισσότεροι συγκριτικά με την υπόλοιπη Ευρώπη, θέτοντας σε κίνδυνο τη σωματική και την ψυχοκοινωνική τους υγεία.

Τα παραπάνω κατέδειξε η «Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση ουσιών, άλλες εξαρτητικές συμπεριφορές και την ψυχοκοινωνική υγεία των εφήβων-μαθητών» που υλοποιεί το ΕΠΙΨΥ ανά τετραετία, στο πλαίσιο της ESPAD, της μεγαλύτερης διεθνώς διακρατικής έρευνας για τη χρήση ουσιών, το αλκοόλ και άλλες εξαρτητικές συμπεριφορές και συμπεριφορές υψηλού κινδύνου στους εφήβους που βρίσκονται στην κρίσιμη αναπτυξιακά ηλικία των 15-16 ετών.

Για τη συντριπτική πλειονότητα των 16χρονων στη χώρα μας (92%) είναι «αρκετά» ή «πολύ εύκολο» να βρουν αλκοόλ εάν το θελήσουν. Σχεδόν 9 στους 10 (86%) έχουν καταναλώσει οινοπνευματώδη (≥1 ποτήρι). Πολύ πρόσφατη -μέσα στις 30 τελευταίες ημέρες- κατανάλωση αλκοόλ αναφέρουν οι 3 στους 5 (59%). Τουλάχιστον ένας στους 3 (37%) έχει πολύ πρόσφατα -μέσα στον μήνα- πιει υπερβολικά, δηλαδή διαδοχικά σε μία περίσταση, 5+ αλκοολούχα ποτά και ένας στους 8 (13%) έχει μεθύσει κατά την ίδια περίοδο.

Θεριακλήδες
Περισσότεροι από τους μισούς (54%) 16χρονους στην Ελλάδα έχουν καπνίσει παραδοσιακό ή και ηλεκτρονικό/vape τσιγάρο, ένας στους 3 (36%) κάπνισε πολύ πρόσφατα, μέσα στις 30 τελευταίες ημέρες, ενώ ένας στους 5 (19%) καπνίζει κάποια από αυτά καθημερινά (9% ηλεκτρονικά/vapes). Ενας στους τρεις (35%) έχει καπνίσει παραδοσιακό και ένας στους 2 (52%) έχει καπνίσει ηλεκτρονικό/vape τσιγάρο. Ενας στους 4 εφήβους (24%) κάπνισε πολύ πρόσφατα, μέσα στον μήνα, παραδοσιακό τσιγάρο και σε σχεδόν παρόμοια αναλογία (27%) κάπνισε ηλεκτρονικό/vape.

Κάπνισμα παραδοσιακού τσιγάρου σε πολύ μικρή ηλικία (≤13 ετών) αναφέρεται από το 3,6% και ηλεκτρονικού/vape τσιγάρου από το 6,4% των εφήβων. Οι δύο στους 3 εφήβους (65%) θεωρούν «αρκετά» ή «πολύ εύκολο» να βρουν παραδοσιακό τσιγάρο αν το θελήσουν και το ίδιο θεωρούν οι τρεις στους 4 (77%) για τα ηλεκτρονικά/vapes τσιγάρα.

Περισσότεροι από ένας στους 3 (36%) 16χρονους στη χώρα μας έχουν παίξει/στοιχηματίσει χρήματα σε τυχερά παιχνίδια πρόσφατα - μέσα στους τελευταίους 12 μήνες. Μεταξύ αυτών, οι εννιά στους 10 (92%) έχουν παίξει σε φυσικό κατάστημα, ενώ σχεδόν οι τρεις στους 4 (72%) έχουν παίξει σε διαδικτυακή πλατφόρμα. Eνας στους 14 (7,0%) είναι -βάσει ειδικής κλίμακας- πιθανά εθισμένος στον τζόγο.

Προβλήματα
Σχεδόν τρεις στους 4 (71%) 16χρονους στην Ελλάδα έπαιξαν ηλεκτρονικά παιχνίδια πολύ πρόσφατα, μέσα στον μήνα. Μεταξύ αυτών, σχεδόν όλοι (69%) έπαιξαν κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου ή κάποιας αργίας, αλλά και οι τέσσερις στους 5 (59%) έπαιξαν κατά τη διάρκεια μιας σχολικής ημέρας. Eνας στους 11 (9,2%) αναφέρει κατά μέσο όρο 4+ ώρες παιχνιδιού σε μια τυπική σχολική ημέρα και ένας στους 5 (21%) παίζει την ίδια διάρκεια τα Σαββατοκύριακα/αργίες. Eνας στους 5 (21%, 30% στα αγόρια) αναφέρει σε ειδική κλίμακα ότι αντιμετωπίζει κάποια προβλήματα από τη συχνότητα με την οποία παίζει ηλεκτρονικά παιχνίδια - π.χ., ο ίδιος θεωρεί ότι περνά υπερβολικά πολύ χρόνο σε αυτά, χαλάει η διάθεσή του όταν τα στερείται ή ότι οι γονείς του παραπονιούνται για την προσκόλλησή του σε αυτά.

Σχεδόν οι μισοί (48%) 16χρονοι στην Ελλάδα αναφέρουν σε ειδική κλίμακα ότι αντιμετωπίζουν κάποια προβλήματα από τη συχνότητα με την οποία είναι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης - π.χ., οι ίδιοι θεωρούν ότι περνούν υπερβολικά πολύ χρόνο σε αυτά, χαλάει η διάθεσή τους όταν τα στερούνται ή ότι οι γονείς τους παραπονιούνται για την προσκόλλησή τους σε αυτά.

Eνας στους 8 (13%) 16χρονους στην Ελλάδα έχει κάνει έστω και μια φορά χρήση κάποιας (οποιασδήποτε) παράνομης ουσίας - στην πλειονότητά τους (11%) κάνναβη. Eνας στους 3 (34%) εφήβους θεωρεί ότι θα του/της ήταν «αρκετά» ή «πολύ εύκολο» να βρει κάνναβη εάν το θελήσει. Πολύ πρόσφατη χρήση κάνναβης -μέσα στις 30 τελευταίες ημέρες- αναφέρεται από το 6,2% των εφήβων. Σε ποσοστό 2,0% αναφέρεται χρήση της ουσίας σε πολύ μικρή ηλικία (≤13 ετών). Μεταξύ όσων έκαναν πρόσφατα -τον τελευταίο χρόνο- χρήση κάνναβης, το 4,2% κάνει –σύμφωνα με ειδική κλίμακα- προβληματική χρήση. Χρήση κάποιας άλλης ουσίας -εκτός κάνναβης- αναφέρεται από το 4,8% των εφήβων.

Ενας στους 9 (11%) 16χρονους στην Ελλάδα έχει κάνει χρήση κάποιας εισπνεόμενης ουσίας που κυκλοφορεί νόμιμα στο εμπόριο (π.χ., κόλλα, βενζίνη, σπρέι) για να αλλάξει τη διάθεση (να «φτιαχτεί»).

Ενας στους 7 (15%) 16χρονους στην Ελλάδα έχει κάνει μη ιατρική χρήση συνταγογραφούμενου ψυχοδραστικού φαρμάκου (ηρεμιστικού/υπνωτικού ή ισχυρού οπιοειδούς παυσίπονου). Ενας στους 10 (10%) έχει κάνει μη ιατρική χρήση συνταγογραφούμενου οπιοειδούς φαρμάκου και ένας στους 13 (7,8%) ηρεμιστικού/υπνωτικού. Ενας στους 4 (26%) θεωρεί ότι είναι εύκολο να βρει ηρεμιστικό/υπνωτικό φάρμακο εφόσον το θελήσει.

Θλιβερές πρωτιές για την Ελλάδα
Συγκριτικά με τις άλλες χώρες που συμμετέχουν στην πανευρωπαϊκή έρευνα ESPAD -συνολικά συμμετέχουν 37 χώρες-, τα ποσοστά στην Ελλάδα είναι το 2024 πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο:

● στους δείκτες που αφορούν τη χρήση κάνναβης, συμπεριλαμβανομένου του πόσο εύκολο θεωρούν ότι τους είναι να βρουν κάνναβη

● σε σχεδόν όλους τους δείκτες που αφορούν την κατανάλωση αλκοόλ, με εξαίρεση τη μέθη για την οποία η Ελλάδα είναι κοντά στον μέσο όρο

● σε σχεδόν όλους τους δείκτες για το κάπνισμα παραδοσιακών και ηλεκτρονικών/vapes τσιγάρων, συμπεριλαμβανομένου του ποσοστού των εφήβων που θεωρούν «εύκολη» την πρόσβαση σε αυτά και

● σε σχεδόν όλους τους δείκτες που αφορούν την ενασχόληση με τα τυχερά παιχνίδια, με εξαίρεση τον πιθανό εθισμό για τον οποίο το ποσοστό στην Ελλάδα είναι κοντά στον μέσο όρο.

Ντάνι Βέργου

ΠΗΓΗ https://www.efsyn.gr/